Làm thế nào để thẩm định dự án đầu tư

Hiện nay khi lập doanh nghiệp, đa số các doanh chủ đều mong muốn gọi vốn từ các nhà đầu tư hoặc xây dựng lên rồi bán, bán giá nào, mua giá nào đều phải dựa trên cơ sở định giá doanh nghiệp và các phương pháp định giá giống nhau về bản chất, tức là quy đổi giá trị của công ty ở tương lai (dựa trên dự báo/dự đoán) về hiện tại. Để làm được điều này, phải dự báo được dòng tiền và với một tỉ suất chiết khấu nào đó.

Nghe thì có vẻ rối rắm và phức tạp, tuy nhiên bản chất của vấn đề thì lại khá đơn giản, không cần kiến thức về kế toán, tài chính gì, chỉ cần biết cộng, trừ, nhân, chia, quy tắc tam suất và có tài khoản ngân hàng, đã từng nhận được lãi tiền gởi hoặc đã từng vay ngân hàng, phải trả lãi là đủ, là có thể hiểu được các khái niệm này.

Thẩm định dự án đầu tư

Thuật ngữ thường bí hiểm và khó hiểu, nhằm hù dọa những người ngoại đạo chứ nó cũng “thường thôi”, hy vọng là sau khi đọc bài này (đủ kiên nhẫn và đủ sâu) thì những khái niệm dưới đây chẳng là cái gì phải ngán vì nó cũng chỉ là những thứ chúng ta gặp phải hàng ngày nhưng không để ý và bị các “chiên da” mang ra loè :

  • Dòng tiền
  • Tỉ suất chiết khấu
  • Giá trị tiền tệ theo thời gian
  • NPV, IRR

Có thể bạn sẽ ngạc nhiên khi hiểu rằng “Tỉ suất chiết khấu”, một từ có vẻ rất bác học thực ra chỉ có nghĩa là bạn muốn thu được lợi nhuận bao nhiêu % khi đầu tư vào dự án của mình, chẳng hạn dự án cần 100 đồng vốn:

a) Bạn tự bỏ tiền 100%, mong muốn thu được lợi nhuận 40%/năm, điều đó có nghĩa là dự án này sẽ được chiết khấu ở 40%, hay nói cách khác sau 1 năm bạn thu được 40 đồng (100 x 40% = 40). Nếu chỉ thu được 35 đồng có nghĩa dự án không đạt mục tiêu đề ra, chỉ đạt ở mức 35%. Tuy nhiên nếu hạ chỉ tiêu xuống 35% (tức chiết khấu 35%) thì lại đạt chỉ tiêu. Cái này tương tự chính phủ đặt chỉ tiêu GDP chẳng hạn 6.7%, sau một thời gian nhắm chỉ đạt 6.5% liền họp và hạ chỉ tiêu xuống 6.5% và cuối cùng là đạt kết hoạch (đây là điểm để cân chỉnh NPV sao cho đạt).

b) Khi bạn chỉ có thể bỏ 30% vốn (vẫn mong muốn là lợi nhuận 40% trên vốn bỏ ra) và phải đi vay ngân hàng 70 đồng, ngân hàng cho vay với lãi suất 10%/năm, thuế suất thuế TNDN của công ty là 20%, như vậy phải kiếm được lời bao nhiêu tiền để cả 2 (cổ đông và ngân hàng) đều vui ? Đương nhiên không phải 40 đồng và cũng chẳng phải 10 đồng. Cách tính xem trong bài, chỉ cần đạt được 17.6 đồng lời sau thuế là đạt yêu cầu (cổ đông: 30 đồng x 40% = 12 đồng, ngân hàng: 70 đồng x 10% x (1-20%) = 5.6 đồng) có thể bạn thắc mắc tại sao không phả là 70 x 10% = 7 đồng mà chỉ có 5.6 đồng, thực ra là do nhờ có tiền lãi vay này, công ty giảm đóng thuế 1.4 đồng, nên 5.6 + 1.4 đúng bằng 7 đồng.

c) Như vậy ở trường hợp phải đi vay ngân hàng, lợi nhuận kỳ vọng cho 2 người góp vốn (cổ đông và ngân hàng) là 17.6%, nếu có lời bằng hoặc trên mức này là ổn, nhưng nếu lợi nhuận chỉ đạt 16 đồng thì coi như không đạt yêu cầu, muốn 16 đồng đạt mục tiêu thì phải điều chỉnh giảm mức lợi nhuận kỳ vọng của cổ đông xuống (hạ chỉ tiêu). Đương nhiên với dự án có độ rủi ro cao thì lợi nhuận kỳ vọng phải đạt một mức nào đó ngân hàng mới chấp nhận, vì nếu dự án chỉ đạt khoảng 10% bằng lãi suất ngân hàng thì khỏi đầu tư làm gì, gởi ngân hàng cho khoẻ và ngân hàng cũng chẳng cho vay vì có thể mất cả vốn cho vay.

Start-up

Start-up có nên đọc cái này không? Có ý kiến cho rằng không cần vì tính kỹ quá thì không dám làm. Nhưng thử hỏi bao nhiêu % start up thành công? Cứ cắm đầu cắm cổ làm miết rồi sau đó 2 bàn tay làm nên cục nợ mà chẳng nên cơm cháo gì? Đương nhiên thất bại thì có nhiều nguyên nhân, nhưng trong đó chắc chắn có nguyên nhân chẳng tính toán gì kỹ càng, làm theo cảm hứng mà nếu tính cẩn thận hơn, thấy những lỗ hổng trước thì kết quả có thể đã rất khác, mắc mớ gì phải mắc những lỗi mà lẽ ra có thể tránh được ?

Đương nhiên chỉ đọc bài này và ứng dụng thì có thể chưa tới, nhưng ít nhất nó cũng tạo trong suy nghĩ một cái sườn, những thông số cần có, những thông số ước tính thì có đạt yêu cầu hay không, mang lại lợi nhuận thế nào. Các con số ví dụ trong bài chỉ là con số tổng hợp, làm trong thực tế phải có các thông tin chi tiết để xây nên, tổng hợp bao giờ cũng đi từ chi tiết. Ví dụ hơi nhiều số liệu, nhưng thực sự các con số này cũng đơn giản và dễ hiểu, nếu thực sự quan tâm đến dự án của mình, cần xem kỹ.

Nói gì thì nói, môn học Thẩm định dự án đầu tư học trong trường cũng hết 30-45 tiết, do đó để đưa nó vào trong vài slide này quả thực là công việc không dễ dàng, để chuyển tải những khái niệm bí hiểm ngay cả với sinh viên kinh tế cũng là một điều khó. Nhưng nếu hiểu được nó thì sẽ hiểu được tại sao VNG đốt tiền vào Kiti, lỗ vài trăm tỉ mà CEO Kiti vẫn lạc quan, chính là vì họ đã tính trước, đã biết làm như vậy thì sẽ lỗ và chấp nhận lỗ tới bao giờ. Đây là rủi ro đã được kiểm soát, đương nhiên không là người trong cuộc thì không thể biết chính xác, tuy nhiên với nhà đầu tư thì khi bỏ tiền ra đầu tư thì dự án phải được thẩm định cẩn thận là điều chắc chắn.

Hy vọng với cách tiếp cận này sẽ mang những khái niệm, công cụ sử dụng nhiều trong tài chính trở nên phổ thông hơn, cứ như digital marketing bây giờ nhà nhà sử dụng, nhà nhà nói về nó.

Tài liệu Thẩm định dự án đầu tư

Theo Cao Trúc – Quản trị & Khởi Nghiệp

CÓ THỂ BẠN QUAN TÂM

Leave a Reply

Your email address will not be published.